Mới đây, một bản báo cáo từ Lầu năm góc (bộ quốc phòng Mỹ) chỉ rõ, hiện những rác thải trên khoảng không vũ trụ đang tích lũy quá nhiều, đã gần “ngưỡng giới hạn”, một khi để sự cố các vệ tinh va chạm đâm nhau xẩy ra, tất sẽ dẫn đến các phản ứng chuỗi làm thôi hủy hệ thống thống tin địa cầu, thậm chí đưa tới những hậu quả nguy hiểm khôn lường khác.
Báo cáo còn cho biết, vòng quanh trên quỹ đạo địa cầu, những xác tên lửa cỡ đại, các mảnh vỡ ngổn ngang từ các vụ nổ tên lửa và vệ tinh đã gần ở trạng thái bão hòa, một khi xẩy ra va chạm giữa bất kỳ hai vệ tinh, hay giữa những cụm rác vũ trũ cỡ lớn nào đấy, thì vô vàn các mảnh vỡ từ vụ nổ sự cố chắc chắn sẽ gây thiệt hại cho các vệ tinh lân cận, làm ảnh hưởng nặng nề đến nền công nghiệp thông tin vệ tinh trị giá tới 250 tỉ đôla của các quốc gia trên trái đất, trong đó tổn hại nghiêm trọng nhất sẽ là các dịch vụ thông tin và truyền thông như hệ thống định vị toàn cầu, mạng điện thoại xuyên quốc gia, tín hiệu truyền hình ảnh(TV) và chương trình dự báo thời tiết.
Ngoài ra, trong bản báo cáo các nhà khoa học còn tiết lộ, tính mạng của các nhà khoa học làm việc trên các trạm liên hợp vũ trụ cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nguồn tin còn cho biết, bản báo cáo đã được đệ trình lên thượng viện từ tháng 3 năm nay, nhưng cho tới bây giờ vẫn chưa được công bố. Tiến sỹ Baratơ, nhà khoa học người Ấn Độ chuyên nghiên cứu đề tài rác thải vũ trụ tại viện khoa học Stockhom cho biết, tổng số lượng rác thải vũ trụ có tới trên 370 nghìn cụm, và trên quỹ đạo cận trái đất hiện đang có 1.100 hệ thống vệ tinh đang hoạt động. Điều này dễ dàng cho thấy tần suất các mối đe dọa của rác vũ trụ đối với vận hành của vệ tinh là lớn tới nhường nào.
Tiến sỹ Baratơ nói: “Ngoài xác phế bỏ và mảnh vỡ của các vệ tinh, tên lửa, những ốc vít, găng tay chuyên dụng, và thậm chí cả thức ăn để lại từ các cuộc thám hiểm vũ trụ của nhân loại vẫn đang "bay vù vù" trên không trung, "có thể nói, không một quả vệ tinh nào có thể tránh khỏi hoàn toàn sự đe dọa đến từ các loại rác vũ trụ các loại".
Nhằm giải quyết vấn đề rác vũ trụ, vào đầu năm 2009, cơ quan các sự vụ vũ trụ của liên hợp quốc (UNOOSA) đã đưa ra một văn bản hướng dẫn nhằm giảm thiểu vật phế thải trên khoảng không vũ trụ, nhưng đến nay xem ra cũng chẳng mấy hiệu quả.
Michael Paukner, cùng nhóm chuyên gia về đồ họa mô phỏng, căn cứ theo số liệu khoa học đã cho chúng ta hình ảnh dễ hiều về những vệ tinh nhân tạo đang chuyển động trên quỹ đạo xoay quanh Trái Đất. Bức tranh dưới đây là một thống kê khá chi tiết theo từng quốc gia.
Phần màu trắng là những vệ tinh đang hoạt động, màu xám là ngưng hoạt động và màu đen là rác vũ trụ. Trong đó, ta có thể thấy Nga chiếm phần lớn vệ tinh được phóng lên với 86 chiếc đang hoạt động, 1310 chiếc đã ngừng hoạt động còn lại 2690 rác thải vũ trụ. Trung Quốc cho thấy họ sở hữu một lượng lớn rác vũ trụ nhưng chúng có kích thước rất nhỏ và không xác định được đó là gì. Ngoài ra, Trung Quốc chỉ có 40 vệ tinh đang thực hiện nhiệm vụ và 29 chiếc đã chấm dứt nhiệm vụ. Đương nhiên Mỹ là quốc gia có lượng rác vũ trụ lớn nhất với 3258 đơn vị, số lượng vệ tinh đang hoạt động cũng lớn nhất với 453 chiếc và 683 chiếc đã ngừng hoạt động. Vẫn có quá nhiều vệ tinh hỏng còn nằm trong quỹ đạo. Trái Đất đang bị bao bọc bởi rác thải công nghệ.
Các nhà khoa học cho rằng, tình hìn trên sẽ nghiêm trọng hơn trong những năm tới. Dẫu không có bất cứ rác loại rác thải mới nào được thải ra trong vũ trụ, số lượng rác vẫn tăng lên. Các rác thải đã tồn tại trên quỹ đạo sẽ phân nhỏ ra do va chạm lẫn nhau. Và điều này sẽ gây ra những nguy cơ lớn đối với con người.
Theo một báo cáo khoa học của NASA đăng trên tạp chí Khoa học Mỹ số ra ngày 20/1/2010, thì hiện nay chúng ta không đủ điều kiện về cả kỹ thuật và kinh tế để "quét dọn" số rác trên, cho dù ngành hàng không vũ trụ thế giới ngừng phóng những tàu vũ trụ mới.
Nguyên nhân là do các mảnh "rác thải" trên trong quá trình bay theo quỹ đạo Trái đất, đặc biệt có nhiều mảnh tàu vũ trụ ở những tầng cao còn đầy nhiên liệu và chất lỏng áp suất cao, đang tiếp tục va chạm với nhau và vỡ thành nhiều mảnh nhỏ hơn.
Vệ tinh nhân tạo đã khẳng định những tiện ích và khả năng vượt trội trong lĩnh vực viễn thông và trong các nghiên cứu khoa học khác. Tuy nhiên, hệ thống cáp viễn thông mặt đất vẫn đang được các quốc gia quan tâm đầu tư ngày một nhiều hơn để dự phòng vì rủi ro mất an toàn thông tin vệ tinh đang tăng cao do rác thải vũ trụ.
Phó Thiên Tùng
(Tổng hợp từ báo chí nước ngoài)