Đến nay, trên địa bàn huyện M’Drak có 12 xã và 01 thị trấn đã dược đầu tư lắp đặt Đài truyền thanh, trong đó có xã Cư san mặc dù mới được thành lập tháng 12/2007 nhưng cũng đã được đầu tư 01 Đài truyền thanh. Kinh phí đầu tư trang thiết bị và phương tiện hoạt động cho một đài truyền thanh xã là trên 100 triệu đồng bao gồm: máy phát công suất từ 50-100W, trụ ăng ten co từ 15-20m, 10 đến 15 cụm thu sóng FM không dây (mỗi cụm được gắn 02 loa công suất 25w/loa).

Trong hệ thống phát thanh bốn cấp từ Trung ương đến tỉnh, huyện rồi đến xã thì Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn được đánh giá là khâu quan trọng, cuối cùng, trực tiếp nhất đối với công chúng; là phương tiện điều hành nhanh nhạy, thông tin có hiệu quả luật pháp của Nhà nước và mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh tại địa phương đến cho người dân. Ông Y Khoan Niê k’dăm, Phó Chủ tịch UBND xã Cư M’Tar cho biết: “Từ năm 2003 đến nay, nhờ có cấp trên quan tâm đầu tư lắp đặt cho Đài Truyền thanh xã nên đời sống dân trí của đồng bào các dân tộc trên địa bàn xã không ngừng được nâng lên, tình hình an ninh, chính trị và trật tự an toàn xã hội được bảo đảm, người dân ngày một tin tưởng hơn vào công cuộc đổi mới của đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo”…

Hiệu quả của Đài truyền thanh xã là vậy! nhưng thực tế hiện nay, đa số các Đài truyền thanh của Tỉnh nói chung và địa bàn huyện M’Drak nói riêng đang gặp phải rất nhiều khó khăn, vướng mắc mà bản thân địa phương không thể tháo gỡ được như: cơ chế dành cho hoạt động các Đài xã, phường, thị trấn còn nhiều bất cập như: Đài PT-TH tỉnh đã đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Quyết định số 115, ngày 28/10/2003 về quy chế tổ chức và hoạt động của Đài truyền thanh cơ sở. Theo quy chế này, Đài truyền thanh xã, thị trấn được biên chế 02 người gồm 01 Trưởng Đài và 01 kỷ thuật viên cùng kinh phí chi cho mọi hoạt động của Đài, kinh phí được cấp vào ngân sách xã ngay từ đầu năm nhưng về địa phương lại không triển khai được. Với lý do trong Nghị định 121 của Chính phủ về chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn không có chức danh cán bộ Đài xã. Nên hiện nay, hầu hết các xã, thị trấn trên địa bàn huyện quản lý, việc duy trì hoạt động Đài truyền thanh xã rất lộn xộn và phi khoa học như: thiết bị, phương tiện Đài xã được bố trí hoạt động dưới gầm cầu thang, hoặc chung phòng với các tổ chức đoàn thể khác của xã… vì lý do trong thiết kế xây dựng trụ sở xã không có phòng dành riêng cho Đài; về con người lại càng bất cập và phức tạp hơn: chỉ có 1-2 xã trên địa bàn huyện làm việc được với các phòng chức năng của huyện và được UBND huyện cho chủ trương hợp đồng người trực kỹ thuật Đài truyền thanh với mức lương 380.000đ/tháng, còn lại các xã khác thì mạnh ai người nấy làm kiểu như cử cán bộ phụ trách văn hóa xã kiêm luôn công tác trực đài truyền thanh, nếu xã nào cán bộ văn hóa xã là nam giới và còn trẻ thì còn đỡ, nếu gặp phải cán bộ văn hóa xã đã già, lại là nữ thì mỗi khi các cụm loa (treo nhờ trên cột điện 220 vôn) bị trục trặc thì quả thật, cả người trực và xã, phường thị trấn đều dỡ khóc, dỡ cười. Có xã ở gần và quan hệ tốt với huyện thì mời kỹ thuật viên Đài huyện xuống sửa giúp, còn lại thì “bó tay”!

Về chế độ, cũng do cơ chế, chính sách quy định hoạt động Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn (của các cấp có thẩm quyền) chưa thống nhất nên mới xảy ra tình trạng có xã trả, có xã không và có nhiều xã thì trả 200.000đ/tháng đến 300.000đ/người/tháng; có xã chi trả 100.000đ người/tháng. Trường hợp của anh Nguyễn Đức Hùng ở xã Ea M’lây, anh Nguyễn Đình Khẩn ở xã Ea M’Đoan và người trực Đài ở nhiều xã khác thì quả đúng như các cụ ta thường nói “Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng”, trực Đài xã từ 3-4 năm nay nhưng xã cũng chẳng chi cho đồng nào. Từ năm 2005 đến nay, các cuộc giao ban giữa các Đài truyền thanh huyện, thị của ngành Phát thanh-Truyền hình tỉnh tổ chức hầu hết lãnh đạo các Đài huyện, thị đều có ý kiến nêu lên thực trạng và đề xuất các biện pháp khắc phục.

Để khắc phục tình trạng trên, thực hiện Nghị quyết 54 của HĐND tỉnh, UBDN tỉnh đã ra quyết định số 01, ngày 08/01/2008 về việc điều chỉnh mức phụ cấp đối với cán bộ không chuyên trách cấp xã, thôn, buôn, tổ dân phố, quy định thêm một số cán bộ được hưởng mức sinh hoạt phí. Trong đó có điều chỉnh mức phụ cấp từ 300.000/tháng lên 380.000đ/tháng cho cán bộ phụ trách Đài truyền thanh. Nhưng về huyện hiện nay đa số các xã vẫn chưa triển khai thực hiện.

Là người làm công tác quản lý về Phát thanh-Truyền hình, theo tôi nguyên nhân của những yếu kém, bất cập là do không ít các chủ trương, chính sách, chương trình, mục tiều dự án của các cấp qua thực tế triển khai còn nảy sinh nhiều bất cập như: Chương trình mục tiêu phủ sóng PT-TH vùng lõm; quyết định số 168 quy định chương trình cung cấp thiết bị, phương tiện, con người, nhà trạm, nguồn điện và các kinh phí chi cho hoạt động của Đài xã, phường, thị trấn lại chưa được đề cập đề ngay từ đầu; do cơ chế, chính sách chậm được đổi mới chưa đáp ứng kịp với đòi hỏi của thực tiễn, không ít các chủ trương, chính sách của các cấp có thẩm quyền ban hành chưa rõ ràng hoặc không thống nhất nên về cơ sở thường không triển khai thực hiện được như quyết định số 115/2003/QĐ –UBND, ngày 28/10/2003 của UBND tỉnh ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Đài truyền thanh cơ sở là một ví dụ; một số lãnh đạo ở cấp huyện và xã, phường, thị trấn chưa nhận thức rõ vị trí, vai trò, chức năng và tầm quan trọng của Đài truyền thanh cơ sở cho nên chưa quan tâm lãnh, chỉ đạo và đầu tư thảo đáng. Thậm chí còn không triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách của các cấp trên dành cho Đài truyền thanh cơ sở.

Để khắc phục tình trạng trên nhằm cũng cố, duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của Đài truyền thanh cơ sở. Theo tôi, cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp sau: Tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương đối với Đài truyền thanh cơ sở; đảm bải tính thống nhất của ngành PT-TH trong hệ thống tiếng nói 04 cấp; Thực hiện nghiêm Quyết định số 115/2003/QĐ-UBND, ngày 28/10/2003 của UBND tỉnh về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Đài truyền thanh cơ sở, chắc chắn hoạt động của Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn sẽ đem lại nhiều hiệu quả thiết thực. Vì trong quy chế này đã quy định rất rõ việc quản lý, khai thác và hoạt động của Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn.