Việc phối hợp công tác giáo dục phổ thông và báo chí đã được quan tâm và tổ chức một cách hệ thống từ năm 1984, với việc Hiệp hội báo chí Anh phân công báo chí địa phương cộng tác với Bưu điện Birmingham phát triển công tác giáo dục.

Qua một quá trình theo dõi, khảo sát và phân tích đánh giá, kết quả thực tiễn đã cho thấy sau 6 năm triển khai, tỷ lệ đọc báo của độc giả tuổi từ 15 đến 24 đã tăng từ 46% lên 70%, hiệu quả giáo dục trên báo hết sức rõ rệt.

Cách thức kết hợp giữa báo chí và nhà trường là khi trên mặt báo đăng tin có ích cho giáo dục thì có các bộ phận chuyên trách lập tức thông báo phản ánh tới các nhà trường.

 

Từ năm 1987, Nauy đã đưa các quy định của việc phối hợp công tác giáo dục phổ thông với báo chí vào một số nội dung của Luật kế hoạch giáo dục, đồng thời đưa sự nghiệp báo chí giáo dục vào giảng dạy ở một số lớp bậc trung học và cả một số lớp ở bậc tiểu học. Hàng năm Nauy đều có tổ chức hội nghị nghiên cứu thảo luận kết quả báo chí và giáo dục, số lượng giáo viên và các nhà giáo dục lên tới 8000 người. Các hội nghị hội thảo được tổ chức nhằm đúc rút và trao đổi kinh nghiệm trong công tác phối hợp báo chí với giáo dục, đồng thời cũng phân tích để đưa ra các giải pháp mới phù hợp với tình hình thực tiễn phát triển của báo chí, phát thanh truyền hình, internet… Luật Kế hoạch giáo dục của Nauy đang tiếp tục được sửa đổi bổ xung, giáo dục trên báo sẽ là một môn học bắt buộc ở tất cả các lớp thuộc bậc tiểu học và trung học, lứa tuổi học sinh được quan tâm của hoạt động này là từ 10 đến 18 tuổi.

 

Báo chí phát triển rất mạnh mẽ ở đất nước này. Việc phối hợp công tác giáo dục với báo chí được quan tâm từ rất sớm.

 

Vào những năm 1940 (giữa chiến tranh thế giới lần thứ 2), khi đưa ra phương án cải cách giáo dục, Ủy ban giáo dục trung ương Thụy điển đã cho rằng nền giáo dục của Thụy điển ở thời kỳ đó là hết sức bảo thủ, giáo điều và đầy những lý luận phiến diện. Vấn đề được đặt là: hãy để học sinh trải qua các cuộc điều tra để các em nói lên ý kiến của mình; sau nhiều tranh luận, cuối cùng điều đó đã được thực hiện, điều đó đã đặt cơ sở cho tiến trình cải cách giáo dục. Từ năm 1959, việc giáo dục trên báo đã được thực hiện rộng rãi trong các trường trung học và tiểu học ở Thụy điển. Đối tượng học sinh được quan tâm trong hoạt động này là từ 5 đến 12 tuổi.

 

Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của Internet và báo điện tử, ngành giáo dục và báo in Thụy Điển lại đang đứng trước nỗi lo lắng rằng học sinh ngày càng thích báo điện tử hơn là đọc báo in bởi cách thức cập nhật và cung cấp thông tin nhanh nhạy, tiện ích của báo điện tử. Các nhà giáo dục cũng thấy rằng khó mà phân định được vị trí của báo điện tử với báo in. Mặt khác sự hình thành cộng đồng blog đã tạo nên một môi trường chia sẻ thông tin mới thu hút các bạn trẻ cũng khiến các nhà giáo dục phải quan tâm suy nghĩ.

Ở Hoa Kỳ, từ những năm 1930, vấn đề sử dụng báo chí để xúc tiến các công tác giáo dục đã được khởi xướng, thuật ngữ “Newspaper in Education” cũng bắt nguồn từ đây.

 

Tờ “Thời báo New York” là một trong những tờ báo đi đầu trong hoạt động này với việc áp dụng đối với các trường trung học và vận động sự hưởng ứng từ các báo khác. Lứa tuổi học sinh được lựa chọn làm đối tượng phát triển hoạt động giáo dục trên báo là 13 đến 19 tuổi. Tuy nhiên chỉ sau khi có cuộc điều tra về tình hình học sinh trung học tiếp xúc với báo chí và văn học tại bang Iowa thì các kết quả điều tra đã khiến cho các trường học, các thày cô giáo, các nhà sư phạm và cả các bậc phụ huynh thấy rằng việc kết hợp báo chí với giáo dục là rất quan trọng và cần được tổ chức một cách quy củ. Kết quả của cuộc điều tra này cho thấy có tới 30% học sinh nữ và 40% học sinh nam không hề tiếp xúc với báo chí, văn học và các thể loại ngôn ngữ viết ở bên ngoài trường học. Giới truyền thông và nhiều người đã sửng sốt về điều đó. Nhờ sự trợ giúp của Hội liên hiệp giáo dục Hoa kỳ, bang Iowa đã khởi động hoạt động báo chí với giáo dục. Tiếp theo đó, các bang khác cũng triển khai phổ biến trên khắp Hoa Kỳ.

 

Tương tự như ở Hoa kỳ, sự phối hợp giữa báo chí và nhà trường được thực hiện thông qua sự điều phối của Hiệp hội. Ở Canada, Hiệp hội báo chí Canada phụ trách biên soạn sổ tay tham khảo liên quan tới giáo dục trên báo chí, phân phát tới các tòa soạn và các tòa báo sẽ triển khai các hoạt động, 49 tòa báo lớn ở Canada có điều phối viên liên hệ với các trường học. Hiệp hội định kỳ tổ chức các cuộc nghiên cứu thảo luận báo chí với giáo dục cho các điều phối viên và các giáo viên của các trường học.

 

Trong những năm gần đây, nội dung của các cuộc nghiên cứu thảo luận này cũng xoay quanh vấn đề về sự phát triển mạnh mẽ của Internet và báo điện tử đang khiến học sinh ngày càng thích báo điện tử hơn là đọc báo in, đồng thời blog cùng với cách thức cập nhật và cung cấp thông tin nhanh chóng tạo nên một môi trường chia sẻ thông tin mới thu hút các bạn trẻ. Đó cũng là điều khiến các nhà giáo dục và các nhà báo ở nhiều quốc gia khác phải quan tâm suy nghĩ.

 

Từ năm 1986 đến năm 1988, khi Hiệp hội báo chí Nhật bản khảo sát hiện trạng báo chí với giáo dục của Hoa kỳ và một số nước châu Âu, đã nhận thấy đó là một hoạt động tốt có ảnh hướng lâu dài đến đời sống xã hội và sau đó Nhật Bản đã thành lập Ủy ban Giáo dục trên báo vào tháng 2 năm 1988. Ngay sau khi được thành lập, Ủy ban này đã đề nghị các nhà giáo và các nhà báo bắt tay vào việc triển khai hoạt động giáo dục trên báo.

Kể từ năm 1989, hàng năm, tập đoàn tài chính văn hóa giáo dục Nhật bản đều chỉ định hàng loạt trường triển khai hoạt động thực tiến giáo dục với báo chí và cung cấp báo trong hai năm liền cho các trường.

 

Đến năm 2005, toàn nước Nhật có 476 trường trung học đã triển khai hoạt động thực tiễn báo chí với giáo dục. Có khoảng 18 000 giáo viên và 700 000 học sinh tham dự hoạt động này.

 

Ở các nước phát triển, báo chí hoạt động mạnh mẽ và có vai trò quan trọng trong đời sống, vấn đề giáo dục trên báo chí được quan tâm phát triển và trên thực tế đã thu được những kết quả ấn tượng bởi những đóng góp có giá trị tích cực và lâu dài cho xã hội. 

 

Một chương trình quốc tế có tên gọi Báo chí trong Giáo dục (Newspapers in Education) đã được khởi xướng từ năm 1955 nhằm nâng cao tác dụng của báo chí trong các trường học, đặc biệt là các trường ở bậc phổ thông. Mục tiêu cơ bản đầu tiên của chương trình này là nâng cao kỹ năng đọc, phát âm và khả năng viết cho học sinh. Trong quá trình triển khai thực tế, chương trình đã hỗ trợ và giúp các giáo viên có thêm nhiều kiến thức và kỹ năng ứng xử với học trò của mình. 

 

Theo thống kê của Hiệp hội báo chí Thế giới, tính đến năm 1977 toàn thế giới có 35 quốc gia triển khai hoạt động báo chí giáo dục. Năm 2001, con số này là 52, trong đó 21 quốc gia đưa hoạt động này vào nội dung điều khoản pháp luật hoặc giáo trình môn học chính thức giảng dạy trong nhà trường. Đến năm 2008, có hơn 60 nước đã triển khai hoạt động báo chí giáo dục.

 

Nhiều nước đã quan tâm đến việc giáo dục thông qua báo chí cho các cháu thiếu niên và nhi đồng bởi đó là thời kỳ phát triển năng lực đọc, đồng thời đó cũng là giai đoạn dễ tiếp thu, không bảo thủ trong chu kỳ đời người. Theo phân tích thì lứa tuổi thiếu niên và nhi đồng thường yêu thích báo và các ấn phẩm hơn, trong khi đó thanh niên và những người nhiều tuổi hơn bị cuốn hút vào internet và báo chí điện tử. Một số quan điểm khác lại cho rằng báo chí giáo dục không nên phân biệt lứa tuổi, không phân chia tiểu học, trung học hay đại học mà cần được áp dụng trong suốt đời người.

 

 

Anh Hằng