Thành tựu của Trụ cột Chính trị - An ninh ASEAN giai đoạn 2017 – 2018 (phần 1)

10:20 AM 01/10/2018 In bài viết

Năm 2003, ASEAN đã quyết định thúc đẩy Cộng đồng An ninh ASEAN (ASC) (sau này đổi thành Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN (APSC)), với tư cách là một trong 3 trụ cột của Cộng đồng ASEAN. Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN có nền tảng là những thành quả hợp tác chính trị-an ninh mà ASEAN đã đạt được kể từ khi Hiệp hội được thành lập năm 1967. 

Mục tiêu: Cộng đồng Chính trị An ninh ASEAN nhằm nâng hợp tác chính trị, an ninh lên một tầm cao mới, với sự tham gia và đóng góp của các đối tác bên ngoài, nhằm bảo đảm cho các nước ASEAN chung sống hòa bình với nhau và với thế giới bên ngoài trong một môi trường công bằng, dân chủ và hòa hợp. Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN không phải là một khối quân sự, không nhằm tới một liên minh quân sự hay có chính sách đối ngoại chung. Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN sẽ thúc đẩy cách tiếp cận toàn diện về an ninh, gồm cả các khía cạnh chính trị, kinh tế, văn hóa-xã hội và môi trường; tăng cường hợp tác chính trị, xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực ứng xử chung; thúc đẩy xu hướng không sử dụng vũ lực và giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; rộng mở quan hệ với các đối tác bên ngoài và giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Theo Kế hoạch tổng thể thực hiện APSC, Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN, khi hoàn thành, sẽ gồm 3 đặc điểm chính:

- Một Cộng đồng hoạt động theo luật lệ trên cơ sở các giá trị và chuẩn mực chung;

- Một Khu vực gắn kết, hòa bình, ổn định và tự cường, chia sẻ tránh nhiệm vì một nền an ninh toàn diện;

- Một khu vực năng động, rộng mở với bên ngoài trong một khu vực ngày càng liên kết chặt chẽ và tùy thuộc lẫn nhau.

Một dấu mốc quan trọng đã đạt được trong năm 2017 khi ASEAN tiến hành lễ kỷ niệm vàng của mình - nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập và hoạt động của ASEAN nhân danh người dân và khu vực. Nhiều sáng kiến ​​được thực hiện với các kết quả thực sự vì con người đã đưa ASEAN đến gần hơn với người dân và đã làm cho khu vực này trở nên an toàn và ổn định

Đưa ASEAN đến gần gũi hơn với nhân dân

Để đưa ASEAN đến gần hơn với người dân, các cuộc họp của các Cục trưởng Cục Lãnh sự của Bộ Ngoại giao (DGICM) của các nước trong ASEAN đã liên tục giải quyết các vấn đề liên quan đến sự di chuyển của người dân từ góc nhìn của vấn đề nhập cư và công tác lãnh sự. Vì lợi ích của các dân tộc, các nước thành viên ASEAN hiện đang phê chuẩn Hiệp định khung Visa ASEAN về miễn thị thực. Các cuộc thảo luận cũng tiếp tục xây dựng dự thảo Hướng dẫn hỗ trợ lãnh sự bởi các nước thành viên ASEAN tại các nước thứ ba cho các quốc gia thành viên ASEAN khác, thẻ du lịch kinh doanh ASEAN (BTC) và Thị thực chung của ASEAN.

Để đánh dấu kỷ niệm lần thứ 50 của ASEAN, Ủy ban Liên Chính phủ về Nhân quyền ASEAN (AICHR) đã xuất bản một ấn bản đặc biệt của AICHR bao gồm: Những điều bạn cần biết - Bản tóm tắt để nâng cao nhận thức của cộng đồng. Tương tự như vậy, các cuộc thảo luận thanh thiếu niên về Nhân quyền do AICHR tổ chức nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền con người đối với người dân ASEAN. Trong nỗ lực của mình nhằm xây dựng một cộng đồng dân chủ, AICHR, phối hợp với các cơ quan khác trong khu vực, đã xây dựng Quy hoạch tổng thể ASEAN 2025: Lồng ghép các quyền của người khuyết tật và tiến hành tham vấn chéo về các công cụ dựa trên quyền con người liên quan đến việc thực hiện Công ước ASEAN về chống buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em (ACTIP).

 Quan trọng hơn cả là ASEAN luôn nhấn mạnh sự cần thiết phải tìm ra một giải pháp toàn diện và bền vững để giải quyết nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột và tạo ra một môi trường thuận lợi để các thành viên của các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi thiên tại hoặc những nguyên nhân khác có thể xây dựng lại cuộc sống của họ. ASEAN liên tục làm việc để trở thành một cộng đồng bao gồm và đáp ứng yêu cầu có thể giải quyết những thách thức một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Đảm bảo Hòa bình và ổn định khu vực

Trong nửa thế kỷ qua, ASEAN đã cam kết đảm bảo hòa bình, an ninh và ổn định khu vực để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cho sự cải thiện cuộc sống của người dân. Trong khi những nỗ lực và thành tựu an ninh của ASEAN có thể không phải lúc nào cũng được cảm nhận về mặt vật chất, song người dân trong khu vực đã được hưởng một lợi thế về hòa bình mà ASEAN đã mang lại thông qua những cố gắng không mệt mỏi để đảm bảo khu vực này ổn định và an toàn. Những lợi ích này đã được thực hiện bằng cách áp dụng một cách tiếp cận toàn diện đối với vấn đề an ninh giúp tăng cường năng lực của ASEAN để đối phó với những thách thức hiện tại và cả những vấn đề đang nổi lên.

Nhận biết các mối đe dọa ngày càng tăng của chủ nghĩa khủng bố, chủ nghĩa cực đoan bạo lực, ASEAN đã làm việc để bảo vệ lợi ích của người dân. Đây là bằng chứng từ việc thông qua một số tài liệu quan trọng tại Hội nghị Bộ trưởng ASEAN lần thứ 11 về tội phạm xuyên quốc gia (AMMTC) vào tháng 9/2017, chẳng hạn như Kế hoạch hành động toàn diện ASEAN cập nhật về chống lại khủng bố (ACPoA trên CT) và Tuyên bố Manila để chống lại sự nổi lên của chủ nghĩa cực đoan bạo lực. Những tài liệu này, cũng với những tài liệu khác, thể hiện cam kết của ASEAN trong việc giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của chủ nghĩa khủng bố và để giảm thiểu tính dễ bị tổn thương của người dân đối với các hiện tượng cực đoan.

Cuộc họp chính thức cao cấp của ASEAN về hợp tác xuyên quốc gia mở rộng giải quyết các vấn đề về: buôn lậu và buôn bán trái phép động vật hoang dã và gỗ. Để tăng cường khả năng chống lại các mối đe dọa an ninh mạng, ADMM-Plus (Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng), Nhóm làm việc về an ninh mạng (EWG trên CS) đã được hình thành vào giữa năm 2017 và Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) đã thành lập Hội nghị liên ngành về an ninh và trong việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ISM về an ninh ICT) vào tháng 8 năm 2017 để thảo luận về các biện pháp xây dựng niềm tin an ninh mạng.

Dưới sự bảo trợ của các quan chức cao cấp ASEAN về vấn đề ma túy (ASOD), Kế hoạch hợp tác ASEAN để giải quyết việc sản xuất và buôn bán ma túy trái phép trong Tam giác vàng 2017-2019 dự kiến ​​sẽ kiềm chế các vấn đề ma túy bất hợp pháp trong Tam giác vàng và ngăn chặn tràn lan sang các quốc gia khác . ASEAN cũng tiếp tục xây dựng Báo cáo giám sát ma túy hàng năm của ASEAN về các xu hướng và vấn đề trong khu vực. Những điều này được thực hiện bởi ASEAN để bảo vệ con người và cộng đồng khỏi những ảnh hưởng có hại của tội phạm liên quan đến ma túy.

Lĩnh vực quốc phòng cũng đảm bảo an ninh và hạnh phúc cho người dân bằng cách giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống. Hợp tác thực tế đã được tăng cường vào tháng 10 năm 2017 với sự ra mắt của Giai đoạn 1 của Hạ tầng Truyền thông Trực tiếp ASEAN (ADI), bao gồm truyền thông thoại và fax an toàn, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM). Ý nghĩa và thành công của nỗ lực này đã được khẳng định bằng các cuộc thảo luận đang diễn ra để bắt đầu làm việc trên Giai đoạn 2 về giao tiếp email an toàn. Hơn nữa, ADMM-Plus sẽ được tổ chức hàng năm từ năm 2018 trở đi để tăng cường đối thoại và hợp tác với các quốc gia khác thông qua một nền tảng được dẫn dắt và thúc đẩy bởi ASEAN.

Để thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực, ASEAN đã tích cực trong việc duy trì biển Đông như một vùng biển hòa bình, thịnh vượng và hợp tác. ASEAN đã tăng cường đối thoại và hợp tác với Trung Quốc để đảm bảo việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về Ứng xử của các Bên tại biển Đông (DOC). Vào tháng 4 năm 2017, Đường dây nóng MFA-MFA để ứng phó với các trường hợp khẩn cấp hàng hải ở Đông Nam Á đã được thử nghiệm và vận hành thành công. Ngoài ra, tháng 3 năm 2018 đã đánh dấu sự bắt đầu của các cuộc đàm phán chính thức về Quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC), sau khi áp dụng khung COC vào tháng 8 năm 2017.

TP (Nguồn asean.org)