Blockchain, chuyển đổi kỹ thuật số và thị trường nghệ thuật

06:17 PM 14/06/2019 In bài viết

Chúng ta di chuyển trong và giữa các thành phố với sự trợ giúp của bản đồ Google, đặt vé qua các trang web quản lý sự kiện và bán vé, trả tiền cà phê bằng một ứng dụng được cài đặt trên điện thoại thông minh. Nếu như cơn sốt số hóa đã và đang gây bão trên toàn thế giới, thay đổi hoàn toàn trải nghiệm của chúng ta thì ở đâu đó vẫn còn những khu vực chưa được số hóa. Thế giới của nghệ thuật là một trong số ít các lĩnh vực đó.

Lý do là bởi vì trong lịch sử, lĩnh vực nghệ thuật có xu hướng bị coi là phân mảnh, thiên về luật phi lý, được tài trợ và phụ thuộc nhiều vào hoàn cảnh của chính trị. Nó trong nhiều thế kỷ được coi là không tuân theo các quy định, bị quản lý bởi giới thượng lưu và các nhóm xã hội loài người. Đây là một lĩnh vực vẫn chưa được kiểm soát và bí hiểm, khiến những người chơi chống lại hoặc thích nghi một cách chậm chạp trước những đột phá công nghệ, đổi mới và số hóa.

Nhưng thực tế là chúng ta có thể nhìn vào thị trường nghệ thuật qua lăng kính của một cơ hội tuyệt vời, thậm chí từ quan điểm thương mại, vì nó tiếp cận với các lĩnh vực như các di sản, công nghiệp sáng tạo, phát triển công nghệ trong thiết kế trải nghiệm và giao diện người dùng, kiến ​​trúc, nghệ thuật đương đại, lĩnh vực văn hóa, xu hướng và thời trang,…. Thế giới của nghệ thuật cũng tác động đến giáo dục. Nền kinh tế nghệ thuật, có giá trị trực tiếp gần 50 tỷ USD, gián tiếp đạt khoảng nửa nghìn tỷ USD.

Blockchain Art New World

Các nền tảng kỹ thuật số cho nghệ thuật đang sinh sôi nảy nở và những nền tảng có tác động lớn nhất gồm có:

1. Instagram

2. Behance

3. Artsy

4. artnet

5. Christie’s LIVE

6. Sotheby’s BIDnow

7. Auctionata | Paddle8

8. Saatchi Art

9. Artspace

10. Auctionata

11. eBay Art

12. DeviantArt

Khi sự đột phá sáng tạo đến với thị trường nghệ thuật

Khi thế giới ngày càng trở nên số hóa, thị trường nghệ thuật cũng vậy. Như vậy, nó là một lĩnh vực đang ở điểm bùng phát với rất nhiều cơ hội to lớn. Trong một thập kỷ qua, một số bảo tàng và tổ chức nghệ thuật lớn đã nỗ lực và có những bước nhảy vọt ấn tượng trong việc áp dụng các sáng tạo công nghệ để kết nối khán giả bằng cách thúc đẩy mạnh mẽ sự hiện diện kỹ thuật số.

Nhưng hầu hết thế giới nghệ thuật, đặc biệt là những người quyết định thị trường nghệ thuật truyền thống như các bảo tàng quy mô nhỏ / vừa, các cơ sở nghệ thuật, phòng trưng bày và nhà đấu giá lại chấp nhận thế giới kỹ thuật số một cách chậm chạp và đã thất bại trong việc số hóa cơ sở dữ liệu có chứa thông tin về giá cả, đặc điểm chi tiết về tác phẩm nghệ thuật, xuất xứ, hồ sơ bán hàng trước đó của mình

Hơn nữa, các tổ chức này vẫn đang đấu tranh để hiểu được cách sử dụng những công cụ kỹ thuật số. Bên cạnh việc số hóa các bộ sưu tập, có rất nhiều việc có thể làm nhưng họ vẫn giữ một sự tồn tại rất ngoại tuyến.

Ian Robertson, trong cuốn sách “Tìm hiểu về thị trường nghệ thuật: Bên trong thế giới nghệ thuật và kinh doanh” nói: “Các thị trường nghệ thuật không phù hợp với Giả thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis – EMH: một giả thuyết đầu tư cho rằng nhà đầu tư sẽ ít có cơ hội vượt trội hơn so với những người khác vì hiệu quả của thị trường chứng khoán sẽ khiến cho giá của các cổ phiếu hiện có trên thị trường luôn gắn kết và cung cấp các thông tin tương thích, tức là mọi người đều có khả năng tiếp cận thông tin như nhau). Nó không hoàn hảo và không đối xứng, tại đó giá không phản ánh tất cả dữ liệu được công bố và chưa được công bố. Giả định rằng các giao dịch là phi lý hoặc người chơi trên thị trường nghệ thuật bị hủy bỏ bởi các trọng tài viên truyền thống (Shleifer 1999), giá ngay lập tức điều chỉnh theo thông tin có sẵn (Hagstrom 2001) và các chỉ số nắm bắt mọi hoạt động kinh tế không được áp dụng. Ngay cả EMH ở trạng thái yếu cũng không thể hiện được hoạt động của thị trường nghệ thuật.”

Tuy nhiên, hiện tại, quá trình số hóa đang diễn ra và theo nhiều cách, nó đã cải thiện thị trường nghệ thuật và dẫn trở thành một yếu tố cốt lõi trong DNA của nó.

Một kết quả tích cực từ điều này là nó đang chuyển đổi mô hình kinh doanh cốt lõi của thị trường nghệ thuật cho đến nay vẫn được coi là rất bí mật, phức tạp và bị cai trị bởi các thế lực bí ẩn không ai hiểu được. Thị trường nghệ thuật buộc phải trở nên minh bạch hơn và điều này đang xảy ra với một tốc độ chuyển tiếp rất nhanh, không thể đảo ngược.

Một bài viết với tiêu đề là “Thị trường nghệ thuật tránh xa số hóa, liệu nó có thể tồn tại?” được đăng trong một cộng đồng nghiên cứu được hỗ trợ bởi Trường kinh doanh Harvard, tuyên bố:

“Sự sẵn có của rất nhiều dữ liệu điện tử trong thị trường nghệ thuật đã khiến một thị trường thường được coi là bí mật và thiếu công khai trở nên minh bạch hơn nhiều. Hơn nữa, số hóa đã tạo ra vô số khả năng nghiên cứu về mối quan hệ giữa tiếp cận thông tin và thực tiễn xã hội trong thế giới nghệ thuật.”

Ví dụ, mặc dù phải thông qua một quá trình nặng nề với rất nhiều sự thiếu hiệu quả và khó khăn, giờ đây chúng ta có thể truy xuất được lịch sử giá của một số tác phẩm nghệ thuật theo thời gian. Tiếp đến, dữ liệu thị trường nghệ thuật (ở một số thị trường) đang bắt đầu có sẵn rộng rãi hơn.

Thực tế này rất cần thiết trong việc hỗ trợ toàn cầu hóa và thương mại hóa nghệ thuật, thứ sẽ biến những người yêu nghệ thuật thành người mua và khuyến khích sự phát triển ở các thị trường mới nổi ngoài New York, London và Paris. Nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm và cần có một tác nhân toàn cầu tạo ra đột phá cũng như đổi mới.

Nền tảng nào sẽ đột phá, biến đổi thế giới nghệ thuật? Câu hỏi vẫn chưa có đáp án. Cho đến nay, chắc chắn công nghệ blockchain là có khả năng nhiều nhất và ngày càng tiến gần đến vị trí công cụ chuyển đổi kỹ thuật số tốt nhất của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Ngành công nghiệp nghệ thuật đã có những kỷ lục đấu giá bị phá vỡ trong những năm qua. Quan trọng hơn, thị trường nghệ thuật trực tuyến đã tăng 9,8% trong năm 2018 lên 4,64 tỷ đô la theo nghiên cứu từ Báo cáo thương mại nghệ thuật trực tuyến của Hiscox 2019. Mức độ tự tin trong thế giới nghệ thuật kỹ thuật số đang phát triển đã dao động, các nền tảng truyền thông xã hội, đặc biệt là Instagram (ông trùm nền tảng cho các nghệ sĩ và thế giới nghệ thuật cho đến nay) và Facebook tiếp tục thay đổi vai trò của nghệ sĩ và ngành nghệ thuật.

Thị trường nghệ thuật trực tuyến vẫn đang đi những bước đi đầu tiên và nó có lẽ là một trong những lĩnh vực cuối cùng của nền kinh tế thế giới được số hóa do tính chất và sự nhạy cảm độc đáo của mình. Có lẽ những thay đổi đáng chú ý nhất là làm thế nào để số hóa thế giới nghệ thuật, hệ sinh thái của nó. Và trên chặng đường này, có một sự quan tâm và tập trung ngày càng tăng vào các khả năng của công nghệ blockchain toàn diện.

Công nghệ này, hay còn gọi là công nghệ sổ cái phân tán, được giới thiệu là để giải quyết các vấn đề cũng như các mối quan tâm của thị trường xung quanh tính minh bạch, theo dõi quyền sở hữu và xuất xứ. Nó cũng là một cách để cung cấp cơ sở hạ tầng cho các khả năng có thể được sử dụng để mã hóa các tác phẩm nghệ thuật, nghệ sĩ và giao dịch mua bán đồng sở hữu.

Ngành công nghiệp nghệ thuật cộng đồng ngày càng quan tâm đến chuyển đổi kỹ thuật số và cụ thể là blockchain đang gia tăng sự hiện diện trên các phương tiện truyền thông. Có một sự tăng trưởng đáng chú ý trong việc chuyển đổi kỹ thuật số và số hóa dữ liệu cho thế giới nghệ thuật. Năm 2018 là một năm đặc biệt của các tổ chức nghệ thuật chính thống và đột phá như Christie, một trong những nhà đấu giá hàng đầu thế giới có ảnh hưởng nhất, đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh nghệ thuật và công nghệ lần đầu tiên, dành một phần thời gian để khám phá ứng dụng của blockchain trong ngành công nghiệp nghệ thuật.

Nghệ thuật và mã hóa token

Mã hóa token hay kinh tế tiền điện tử là sự biến đổi/số hóa nổi bật của nền kinh tế với các mô hình tài chính và giao dịch kỹ thuật số/tiền điện tử  sử dụng các công nghệ nền tảng blockchain phi tập trung.

Token - Trong số học, tiền Token hoặc giao dịch Token là các đối tượng giống như đồng tiền được sử dụng thay vì tiền như một hình thức trao đổi. Số hóa Token là việc cung cấp trực tuyến tiền, đại diện cho tiền tệ. Chúng thường được quản lý qua internet, cho phép mọi người và cộng đồng truy cập trang web và mua token được số hóa bằng cách sử dụng một loại tiền tệ như đô la Mỹ hoặc tiền kỹ thuật số, tài sản tiền điện tử như bitcoin hoặc ether.

Vào tháng 7 năm 2018, nền tảng blockchain Maecenas hợp tác với phòng trưng bày Dadiani Fine Art ở Luân Đôn để đưa ra một cách thức mới để bán các tác phẩm nghệ thuật trong bộ sưu tập “14 Small Electric Chairs” của Andy Warhol (1980), đây là một trong những sự kiện chính thống đánh dấu quá trình token hóa thế giới nghệ thuật. Với thử nghiệm này, 31,5% tác phẩm của Warhol đã được bán và thanh toán dưới dạng tiền điện tử, bao gồm Bitcoin và Ethereum. Tổng giá trị đô la của cổ phiếu tiền điện tử của tác phẩm tại thời điểm đó là 5,6 triệu đô la. Đó là một trong những thử nghiệm lớn đầu tiên và là một cột mốc đáng chú ý của việc đưa công nghệ vào nghệ thuật.

Một khoảnh khắc đột phá làm nên lịch sử thế giới nghệ thuật khác là khi Christie khi hợp tác với Artory để số hóa toàn bộ bộ sưu tập nghệ thuật. Nhà đấu giá đã thực hiện bán bộ sưu tập Barney A. Ebsworth với giá $ 322 triệu, một trong những doanh số lớn nhất trong năm với toàn bộ giao dịch được ghi lại thông qua blockchain.

Việc sử dụng blockchain, cùng với nhiều công nghệ khác, cho phép toàn bộ ngành công nghiệp và các công ty tạo ra những hồ sơ tin cậy một cách hiệu quả, những sổ cái có thể “lưu trữ vĩnh viễn và bảo vệ một cách chuyên nghiệp” các dữ liệu giao dịch, xác thực các tác phẩm nghệ thuật trong hồ sơ kỹ thuật số bằng cách sử dụng hợp đồng thông minh. Hơn thế nữa, nó còn mở ra nhiều khả năng và cơ hội mới trong việc vượt qua mọi trở ngại truyền thống các cơ quan đăng ký tác phẩm nghệ thuật đang phải đối mặt, mở ra một kỷ nguyên mới của những hồ sơ kỹ thuật số có nguồn gốc tin cậy và được xác thực.

Blockchain, giống như bất kỳ công nghệ nào khác, chỉ tốt khi việc thiết lập công nghệ và dữ liệu hợp đồng thông minh được đưa vào đó là phù hợp. Do đó, có rất nhiều thách thức để ngành công nghiệp có thể sử dụng nó như một công nghệ mới nổi và ưu tiên chính của nó là tiếp tục mở rộng hồ sơ và giải pháp. Cách duy nhất để làm nên thành công là xem xét ngành một cách toàn diện và đưa tất cả những người chơi trong thị trường nghệ thuật, nghệ sĩ, giám sát, nhà đấu giá, bảo tàng, phòng trưng bày,… làm việc với các nhà cung cấp dữ liệu nghệ thuật, nhà đầu tư, các cơ quan ngành và chính phủ.

Chuyển đổi kỹ thuật số và Công nghệ chuỗi khối như một cách để tạo ra một hệ sinh thái đáng tin cậy cho thế giới nghệ thuật

Trong những năm qua, các nghệ sĩ, chuyên gia nghệ thuật và những nhà đầu tư chuyên nghiệp đã cố gắng số hóa thế giới nghệ thuật, trong đó có một số người dẫn đầu phong trào chuyển đổi kỹ thuật số và họ cũng đang cố gắng sử dụng blockchain như là cách để giải quyết nhiều thách thức của thế giới nghệ thuật, trong đó có xác thực hoặc tái tạo dễ dàng hơn các tác phẩm liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ và quyền của nghệ sĩ. Có rất nhiều cách sử dụng blockchain và một số nghệ sĩ đã sử dụng blockchain như một phương tiện để tạo ra các tác phẩm và giải pháp nghệ thuật mới.

Chuyển đổi kỹ thuật số và đặc biệt là blockchain sẽ tiếp tục tạo ra những làn sóng lớn hơn trong ngành nghệ thuật và mặc dù các nghệ sĩ và toàn bộ thế giới nghệ thuật ngày càng sử dụng nhiều công cụ kỹ thuật số ngày nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm để tạo ra sự minh bạch và tin tưởng cao nhất trong thế giới nghệ thuật. Blockchain, AI và các công cụ kỹ thuật số khác sẽ ngày càng quan trọng cho hiện tại và tương lai của hệ sinh thái nghệ thuật. Nếu được sử dụng tốt, chúng có thể tạo ra một thế giới nghệ thuật minh bạch và đáng tin cậy hơn cũng như mở ra các giải pháp mới để gây quỹ cũng như tạo ra một hệ sinh thái bền vững hơn cho các nghệ sĩ, người quản lý và các chuyên gia sáng tạo của các ngành công nghiệp.

Thanh Hương